Głóg i magnez: po co to połączenie?

Na bardzo wielu opakowaniach z głogiem obok stoi jeszcze składnik mineralny, najczęściej magnez. Nasuwająca się myśl — że oba składniki się uzupełniają, że jeden wzmacnia drugi — jest błędna. Powód jest prawny: dla głogu w UE nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego, dla magnezu jest ich dziesięć. Bez tego składnika mineralnego na takiej puszce nie mogłoby dosłownie stać nic poza listą składników.

Ilość też nie jest przypadkowa. W naszym Głóg + magnez jest to 56,25 mg magnezu na tabletkę. To dokładnie 15 % referencyjnej wartości spożycia — właśnie ten próg, od którego dopuszczone oświadczenie w ogóle wolno zastosować. Kto raz to przeliczy, czyta odtąd każde opakowanie łączone inaczej.

Dwa składniki, dwa reżimy prawne

Głóg to wyciąg roślinny. Wnioski o oświadczenia zdrowotne dotyczące substancji roślinnych od lat leżą nierozpatrzone („on hold"), a dla rodzaju Crataegus żadne oświadczenie nie jest dopuszczone na podstawie rozporządzenia o oświadczeniach zdrowotnych (WE) nr 1924/2006. Suplement diety może więc o roślinie tylko opisywać: jaki gatunek, jaka część rośliny, jaka proporcja wyciągu, ile go jest. Jaki gatunek i jaka część rośliny to w konkretnym przypadku — i dlaczego to robi większą różnicę niż liczba miligramów — stoi w Głóg: roślina, liście z kwiatami, pochodzenie.

Magnez jest natomiast składnikiem odżywczym z gotowym zestawem przepisów. Rozporządzenie (UE) nr 432/2012 wymienia dziesięć dopuszczonych oświadczeń, w tym dosłownie:

• Magnez pomaga w zmniejszeniu uczucia zmęczenia i znużenia.
• Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni.
• Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.
• Magnez pomaga w utrzymaniu równowagi elektrolitowej.
• Magnez pomaga w utrzymaniu prawidłowego metabolizmu energetycznego.
• Magnez pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zębów.

Te zdania dotyczą magnezu, nie głogu. Właśnie w tym miejscu połączenie bywa źle rozumiane: czytelnik widzi dopuszczone zdanie na opakowaniu z głogiem i przypisuje je roślinie. Zgodnie z artykułem 10 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 oświadczenie musi odnosić się do składnika odżywczego, dla którego zostało dopuszczone — zdanie należy do magnezu, nawet jeśli stoi na puszce, której nazwa zaczyna się od „Głóg".

56,25 mg to nie przypadkowa liczba

Liczba powstaje z trzech przepisów, które zazębiają się nawzajem:

1. Referencyjna wartość spożycia. Załącznik XIII część A pkt 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 ustala dla magnezu jednolitą dla całej UE wartość odniesienia 375 mg. To wartość, do której odnosi się każdy procent na opakowaniu.
2. Znacząca ilość. Punkt 2 tego samego załącznika wskazuje 15 % tej wartości jako ilość znaczącą. Dopiero od tego progu żywność uchodzi za „źródło" składnika mineralnego.
3. Odniesienie do porcji dziennej. Zgodnie z § 4 ust. 3 niemieckiego rozporządzenia o suplementach diety (NemV) ilości składników odżywczych i wartości procentowe odnosi się do dziennej porcji podanej na etykiecie — przy tym produkcie do jednej tabletki dziennie.

Dlaczego razem daje to próg, stoi w artykule 5 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1924/2006: oświadczenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy składnik odżywczy występuje w produkcie końcowym w ilości znaczącej. A każde z dziesięciu oświadczeń o magnezie w rozporządzeniu (UE) nr 432/2012 nosi ten sam dopisek w kolumnie „Warunki stosowania": oświadczenie może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do żywności będącej przynajmniej źródłem magnezu.

Wielkość	Wartość	Skąd
Referencyjna wartość spożycia magnezu	375 mg	Rozp. (UE) nr 1169/2011, zał. XIII część A pkt 1
Ilość znacząca	15 % z tego	Rozp. (UE) nr 1169/2011, zał. XIII część A pkt 2
Stąd: minimalna ilość na porcję dzienną	56,25 mg	375 mg × 0,15
Magnez w naszej tabletce	56,25 mg (15 % RWS)	Deklaracja produktu

Rachunek wychodzi więc co do miejsca po przecinku. To nie zarzut wobec produktu — to wyjaśnienie, dlaczego w preparatach łączonych z wyciągami roślinnymi tak często stoi akurat 15 % jakiegoś składnika odżywczego, a nie 40 czy 100 %. Składnik odżywczy jest tam po to, żeby opakowanie w ogóle mogło mówić.

15 % RWS to wartość z etykiety, nie zaopatrzenie

Druga połowa nieporozumienia następuje zaraz potem: kto sądzi, że taką tabletką sprawa zaopatrzenia w magnez jest załatwiona, pomylił się o czynnik sześć.

Wartości referencyjne D-A-CH, wydawane między innymi przez Niemieckie Towarzystwo Żywienia (DGE), podają dla dorosłych wartości szacunkowe 350 mg (mężczyźni) i 300 mg (kobiety) dziennie — w odniesieniu do całego spożycia z jedzenia i picia. Według drugiego niemieckiego krajowego badania spożycia żywności (NVS II) rzeczywiste spożycie w Niemczech wynosi średnio około 345 mg (mężczyźni) i 284 mg (kobiety). Na tym tle 56,25 mg to niewielki dodatek, a nie zamiennik pełnego ziarna, roślin strączkowych, orzechów i wody mineralnej. Która liczba czego dotyczy, rozłożone jest na czynniki w Dzienne zapotrzebowanie na magnez: 375 mg, 350 mg czy 250 mg?.

Zaleta tej małej ilości leży po drugiej stronie: niemiecki Federalny Instytut ds. Oceny Ryzyka (BfR) proponuje dla magnezu z suplementów diety maksymalną ilość dzienną 250 mg, rozdzieloną na co najmniej dwa przyjęcia — miarodajnym skutkiem powyżej niej jest biegunka osmotyczna. Przy 56,25 mg zostaje spory zapas, nawet jeśli obok stoi jeszcze preparat magnezowy. Skąd bierze się ta granica, stoi w Za dużo magnezu: jak czytać granicę 250 mg.

Kto odwrotnie szuka celowo magnezu, a nie wyciągu roślinnego, będzie lepiej obsłużony czystym produktem magnezowym: nasz Diglicynian magnezu 150 mg dostarcza 150 mg magnezu elementarnego na tabletkę, czyli 40 % referencyjnej wartości spożycia; pozostałe związki stoją w kategorii Magnez. Kupowanie obu naraz ma sens tylko wtedy, gdy naprawdę chce się obu składników.

Dlaczego akurat tlenek magnezu

Na liście składników naszego preparatu stoi tlenek magnezu — i jest po temu powód wynikający z miejsca. Tlenek magnezu ma z około 60 % najwyższy udział pierwiastka spośród wszystkich powszechnych związków. Na 56,25 mg magnezu elementarnego potrzeba więc rachunkowo około 93 mg tlenku magnezu; ta sama ilość z diglicynianu (około 14 % udziału pierwiastka) oznaczałaby około 400 mg surowca i rozsadziłaby tabletkę, w której ma przecież siedzieć jeszcze wyciąg. Czym poza tym różnią się formy, stoi w Formy magnezu w porównaniu.

Jeden szczegół tej samej listy składników regularnie wprowadza zamieszanie: jako substancja przeciwzbrylająca wymienione są sole magnezowe kwasów tłuszczowych. To dodatek technologiczny w zakresie miligramów, a nie drugie źródło magnezu — dla deklarowanych 56,25 mg nie odgrywa żadnej roli. Kto przebiega wzrokiem listę składników i dwa razy czyta „magnez", nie powinien więc liczyć dwa razy.

Co faktycznie stoi na etykiecie

Drugim składnikiem jest wyciąg z owoców głogu z gatunku Crataegus pinnatifida w proporcji 20:1, co odpowiada 600 mg czystego proszku z owoców głogu. Z proporcji wynika ilość, która faktycznie leży w tabletce: 600 podzielone przez 20 to 30 mg wyciągu. Obie informacje opisują to samo i obie należy czytać razem — jedna liczba sama nic nie mówi. Napis „600 mg" na froncie nie oznacza tu 600 mg proszku w tabletce, lecz ilość wyjściową, z której uzyskano te 30 mg.

Razem oba istotne dla działania składniki wnoszą około 123 mg do masy tabletki; reszta to wypełniacz (celuloza) i wspomniana substancja przeciwzbrylająca. To również jest normalne i nie jest wadą — tabletka musi dać się sprasować.

Suplementy diety nie zastępują zróżnicowanej i zbilansowanej diety oraz zdrowego trybu życia. Dalsze preparaty z tym wyciągiem roślinnym stoją w kategorii Głóg.

Częste pytania

Czy magnez wzmacnia działanie głogu? Nie ma na to dowodów, a połączenie nie jest też tak uzasadnione. Oba składniki stoją obok siebie, a nie ze sobą: wyciąg jest składnikiem dającym nazwę, magnez zaś składnikiem odżywczym, dla którego istnieją dopuszczone oświadczenia. Żadne z dopuszczonych oświadczeń nie twierdzi, że między nimi zachodzi jakakolwiek interakcja.

Dlaczego na opakowaniu stoją zdania o mięśniach i układzie nerwowym, skoro chodzi o głóg? Ponieważ te zdania dotyczą magnezu. Są dopuszczone w rozporządzeniu (UE) nr 432/2012 i związane warunkiem, że produkt jest źródłem magnezu. Na wyciąg roślinny nie da się ich przenieść.

Czy 56,25 mg magnezu wystarczy na dzień? Nie, i nie są do tego przeznaczone. Odpowiadają 15 % referencyjnej wartości spożycia wynoszącej 375 mg. Wartość szacunkowa wartości referencyjnych D-A-CH dla dorosłych leży przy 300 do 350 mg ze wszystkich źródeł razem — największą część dostarcza codzienne jedzenie.

Czy mogę brać ten preparat razem z produktem magnezowym? Rachunkowo 56,25 mg dochodzi do tego, co dostarcza drugi produkt. Za punkt odniesienia służy maksymalna ilość BfR wynosząca 250 mg magnezu dziennie z suplementów diety; kto chce jej przestrzegać, sumuje obie porcje. Przy ograniczonej czynności nerek lub stałym leczeniu farmakologicznym to pytanie należy do lekarza.

Źródła: rozporządzenie (WE) nr 1924/2006, artykuł 5 ust. 1 lit. b, artykuł 10 i załącznik (oświadczenie „źródło witamin i/lub składników mineralnych") · rozporządzenie (UE) nr 432/2012, wykaz dopuszczonych oświadczeń (magnez, dziesięć pozycji z warunkiem „przynajmniej źródło magnezu") · rozporządzenie (UE) nr 1169/2011, załącznik XIII część A pkt 1 i 2 (referencyjna wartość spożycia magnezu 375 mg; ilość znacząca 15 %) · niemieckie rozporządzenie o suplementach diety (NemV) § 4 ust. 3 · wartości referencyjne D-A-CH dla podaży składników odżywczych, magnez (aktualizacja 2021), DGE · niemieckie krajowe badanie spożycia żywności II (NVS II) · Federalny Instytut ds. Oceny Ryzyka (BfR), propozycja maksymalnej ilości magnezu w suplementach diety (250 mg/dzień, 2017) · deklaracja produktu Głóg + magnez, 180 tabletek.